Czyli o tym, że czasy się zmieniły.
Do tego wpisu zainspirował mnie Tomek z Piwnych Podróży, który postanowił wyrazić otwarcie swój sprzeciw. Sprzeciw przeciwko ścieżkom, które obrało wiele polskich browarów rzemieślniczych już jakiś czas temu. Ten specyficzny trend nasilił się na przestrzeni ostatnich 2–3 lat, a w szczególności teraz na przełomie 2019 i 2020 roku.
O jaki trend chodzi? O piwa typu Pastry Stout, Pastry IPA czy Berliner Weisse z taką ilością owoców, że przestaje być kwaśne. Na swoim blogu Tomek poruszył także omawiany niejednokrotnie w świecie piwa temat gotowych aromatów, takich jak te dodawane do ciast i wypieków. Co więcej, producent nie musi podawać takiej informacji na etykiecie, więc nie wiadomo, czy do piwa dodano laski cynamonu czy aromat. Jako konsument możesz nie mieć pewności czy ten Sweet Walnut Porter to efekt wrzucenia orzechów włoskich do piwa i odpowiednich słodów, a może jakiś innych dodatków, które nie wymagały aż tyle pracy i okazały się być dużo tańsze?
I zacznę właśnie od tego. Od pracy włożonej w piwo. Uważam, że tutaj jest ten główny element, który sprawia, że niektórzy fani piw rzemieślniczych w Polsce sprzeciwiają się takim praktykom. Dlaczego “Browar Prawdziwy” musi kombinować i odpowiednio liczyć ilość dodatków do piwa, by uzyskać dany efekt, a “Browar Rzemiosło” wleje sobie aromaty i jego piwo jest już gotowe? Co więcej, ten drugi wystawi się na półkach w dużych dyskontach, bo jego produkt będzie tańszy. Łatwiej trafi w gusta osób, które na piwie aż tak się nie znają, a wydawać 10 czy 15 złotych za jedna butelkę nie mają zamiaru. Myślę, że to tutaj właśnie rodzi się cały ten bunt przeciwko praktykom, które według niektórych psują piwną scenę w tym kraju. Nie namęczyłeś się, to nie zasługujesz na laury. Czy mimo wszystko powinniśmy zatem wznieść pięści? Cisnąć TeKu o podłogę w ramach protestu?
Drugim punktem będzie udziwnienie jakim jest Pastry IPA czy Milkshake Sour Ale z jakimś super słodkim owocem. Nad piwnym rzemiosłem czuwa wielkie BJCP, które wyznacza style piwne od lat, ale jego zasady są z 2015 roku, więc niedługo minie lub już minęło 5 lat, a zmiany w trendach piwowarskich są szybsze niż to kompendium standardów. Miłośnicy kraftu mogą zbyt ściśle związywać się z tradycją. Przestaje im pasować, że coś zaczyna łamać zasady. Jest w tym dużo prawdy, bo dlaczego IPA ma nie mieć goryczki, a stout ma nie mieć w sobie nic z charakteru stouta?. W takim wypadku warto byłoby utworzyć nowy styl. Jednak, kto się tego podejmie i kto poinformuje całą rzeszę miłośników piwa, że od tej pory jest nowy styl, skoro BJCP raczej nie zapowiada się na zmiany? Tomek w swoim wpisie miał rację, że łatwiej będzie sprzedać piwo w stylu Sweet IPA, niż Sweet Ale with Berries and Vanilla Extract. Te trzy litery są marketingiem samym w sobie.
Kolejnym zapalnikiem będzie nostalgia. Rozumiem i lubię wpadać w ten stan, podczas wspominania lub opowiadania innym początków mojej przygody z dobrym piwem. Lubię wracać myślami do pierwszego Witbiera z browaru Kormoran, który najmocniej wkręcił mnie w świat piwa rzemieślniczego. Pamiętam też jedną z pierwszych warek Ataku Chmielu, którą wylałem do zlewu, a już po 6 miesiącach to było moje ulubione piwo i ciągle było mi mało IBU. Wcześniej piwo, które nagle złamało dotychczasowy stan rzeczy i zupełnie odbiegło od jakiejkolwiek uznanej przeze mnie normy, sprawiło, że India Pale Ale stało się mym ulubionym stylem na kilka następnych lat. Dziś jednak Atak Chmielu z browaru Pinta przezywany jest Atakiem Karmelu. Współcześnie karmelowe słody wychodzą z mody przy tworzeniu IPA i większość zgadza się z tym, że wyszło to wszystkim na dobre. Nostalgia hamuje rozwój. Gdyby wszyscy mieli uznawać tylko tradycję, to nie mielibyśmy dzisiaj Piwnej Rewolucji.
Ciastko było moim piwem domowym, które miało smakować niczym ciastko owsiane z kawałkami czekolady i kandyzowanych cytrusów, popite kawą. Oczywiście próbowałem uzyskać ten efekt, używając tylko 4 tradycyjnych składników – wody, słodu, chmielu i drożdży. Efekt końcowy był średni. Piwo smakowało jak zwykły American Stout. Prób podjąłem kilka i ostatecznie nigdy nie było ono takie, jak chciałem. Z aromatami na pewno by się udało, ale czy powinienem był się tego podjąć?
Możemy się oburzać, ale przecież piwo w stylu Peanut Butter Porter komuś smakuje. Nagle multitapy i sklepy zalewa fala piw w danym dziwnym stylu, bo browar poszedł za falą, za trendem, i uwarzył to, co najlepiej się teraz sprzedaje. Czy możemy winić kogoś za to, że nie trzyma się tradycji? Że schodzi z utartych przed laty szlaków? Piwne rzemiosło to też biznes, a biznes bez klienta nie istnieje. Jeżeli jest trend na dane piwo, to niestety na nic zdadzą się protesty, ale może tych protestów z czasem będzie więcej? A może wystarczy nie sięgać po dane piwo i im więcej będzie “nie-klientów” tym szybciej dany styl czy marka nie powróci na rynek. To nie musi być tylko ostatnio modny Pastry Stout, ale też pseudo kraft, o którym pisałem już dawno temu.
Może pora przestać mówić o Piwnej Rewolucji? Może pora przestać używać terminów rzemiosła, kraftu i innych, które tak bardzo mają oddzielić piwo od piwa, a dokładnie kraft od koncernów. Może pora zacząć mówić o rynku piwa w Polsce? I o tym, że on cały czas się rozwija i my będziemy mogli kiedyś powiedzieć, a nawet już możemy, że byliśmy świadkami tego wspaniałego wydarzenia i to od pierwszych dni. Przecież jeszcze nie tak dawno na rynek wchodziły piwa z wędzoną śliwką, kokosem i po równo kochaną i znienawidzoną tonką. Pojawiły się podnoszące wydajność chmielenia Cryo Hops oraz Hopzoil. Nie przypominam sobie, by te dodatki zostały okrzyknięte jako złe, czy psujące świat piwa. Przyjęto je po prostu i zaczęto w jakimś stopniu używać.
Czy tego chcemy, czy nie, świat (nie tylko piwa) zmienia się w zaskakująco szybkim tempie. Pozostaje nam tylko się z z tym pogodzić, lub zamknąć w swoim prywatnym nostalgicznym świecie. To chyba jeszcze nie czas na podział sceny rzemieślniczej na dwa obozy: za i przeciw zmianom oraz udziwnieniom. Może pora po prostu pogodzić się z tym, że wszystko się zmienia? Może pora odłożyć na bok zbroję, tarczę i miecz obrońców kraftu i z nadzieją, lub ze zrozumieniem dla zmieniających się trendów, spojrzeć w przyszłość? Warto jednak zrozumieć, że nie żyjemy w utartym tradycją świecie i zacząć doceniać to, że żyjemy w czasach, gdzie zmiany w temacie piwa w Polsce dzieją się na naszych oczach. W czasach, w których możemy wybrać, co nam odpowiada i nie być skazanym na praktycznie brak wyboru. Rynek pokaże, który krok danego browaru był dobry, a który nie. Zamiast krzyczeć, że coś powinno opuścić scenę polskiego piwowarstwa, powinniśmy cieszyć się na nadchodzące nowości, które być może pokierują ten świat w zupełnie inny i o wiele ciekawszy tor.